61 848 88 71pn-pt: 8:00-16:00
info@astat.plSpis treści
Do 1 stycznia 2027 roku wcześniej zamontowane liczniki i podzielniki objęte odpowiednimi przepisami mają umożliwiać zdalny odczyt. Dla właścicieli i zarządców budynków oznacza to konieczność sprawdzenia istniejących urządzeń oraz zaplanowania ich dostosowania lub wymiany. Obowiązek dotyczy określonych pomiarów ogrzewania, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej, a nie wszystkich liczników w każdym budynku.
Przygotowania warto rozpocząć od inwentaryzacji. Pozwoli ona ustalić, które urządzenia wymagają zmian i jak odczytywane dane będą wykorzystywane do rozliczeń oraz monitorowania zużycia.
Czym jest dyrektywa EED?
EED, czyli Energy Efficiency Directive, to unijna dyrektywa dotycząca efektywności energetycznej. Jej obecna wersja, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z 13 września 2023 r., obejmuje między innymi wymagania dotyczące pomiarów ogrzewania, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej oraz informowania odbiorców o zużyciu.
Wymagania dotyczące zdalnego odczytu nie pojawiły się jednak dopiero w 2023 roku. Termin dostosowania istniejących urządzeń do 1 stycznia 2027 r. przewidziano już w dyrektywie 2018/2002. Obecnie zbliża się termin realizacji tego obowiązku.
Jakich urządzeń dotyczy termin 1 stycznia 2027 roku?
Z perspektywy polskich zarządców istotna jest ustawa z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw. Jej art. 16 zobowiązuje właściciela lub zarządcę budynku wielolokalowego do zastąpienia wskazanych wcześniej zamontowanych urządzeń urządzeniami posiadającymi funkcję zdalnego odczytu do 1 stycznia 2027 r.
Przepis wymienia:
- ciepłomierze,
- podzielniki kosztów ogrzewania,
- wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej.
Omawiany termin nie oznacza powszechnego obowiązku wymiany liczników energii elektrycznej ani wodomierzy zimnej wody.
Czy można odstąpić od wymiany?
Trzeba rozróżnić obowiązek zastosowania indywidualnego opomiarowania od obowiązku dostosowania już zamontowanych urządzeń do zdalnego odczytu.
Dyrektywa uwzględnia techniczną wykonalność i opłacalność indywidualnego opomiarowania. Natomiast wyjątek od dostosowania istniejących urządzeń, przewidziany w art. 16 ust. 2, wymaga wykazania nieopłacalności przez państwo członkowskie. Nie jest to ogólne uprawnienie zarządcy do samodzielnej rezygnacji z wymiany.
W polskich przepisach § 11 rozporządzenia z 7 grudnia 2021 r. wyłącza stosowanie wskazanych kryteriów technicznej wykonalności i opłacalności wobec budynków wyposażonych w odpowiednie urządzenia w dniu jego wejścia w życie. Dlatego sam koszt modernizacji nie powinien być przedstawiany jako wystarczająca podstawa odstąpienia od obowiązku.
Zdalny odczyt to więcej niż wygodniejsze rozliczenia
Zdalny odczyt pozwala pozyskać wskazania bez bezpośredniego dostępu do urządzenia. Ułatwia organizację odczytów i ogranicza potrzebę umawiania wizyt w lokalach.
Ważna jest również częstotliwość informacji. Przy urządzeniach odczytywanych zdalnie dyrektywa przewiduje przekazywanie informacji opartych na rzeczywistym zużyciu lub odczytach podzielników co najmniej raz w miesiącu. Z tego wymogu można zwolnić ogrzewanie i chłodzenie poza odpowiednim sezonem. Podzielniki służą przy tym do podziału kosztów ogrzewania. Ich wskazania nie są bezpośrednim pomiarem energii takim jak wskazania ciepłomierza.
Częstszy dostęp do informacji pomaga użytkownikom obserwować zużycie i oceniać skutki zmian w sposobie korzystania z instalacji.
Od pomiaru do zarządzania energią
Dobrze zaplanowany system pomiarowy może dostarczać danych przydatnych także poza rozliczeniami. W zależności od zakresu pomiarów i częstotliwości ich zbierania pozwala:
- porównywać zużycie w kolejnych okresach,
- wykrywać nietypowe wzrosty,
- oceniać efekty modernizacji,
- wskazywać instalacje wymagające dalszej analizy.
Sam licznik nie zmniejszy zużycia energii. Oszczędności wymagają analizy danych i podjęcia odpowiednich działań, na przykład korekty nastaw lub usunięcia wykrytej nieprawidłowości.
Zdalny odczyt nie oznacza też automatycznie monitorowania w czasie rzeczywistym. Jeśli dane mają wspierać bieżące zarządzanie obiektem, trzeba określić wymaganą częstotliwość odczytów, zakres dostępnych informacji i sposób ich prezentacji.
Jak przygotować budynek do zmian?
Pierwszym krokiem powinna być ocena obecnej infrastruktury. Zakup urządzeń warto poprzedzić ustaleniem docelowego sposobu zbierania danych.
Praktyczna lista działań:
- Zinwentaryzuj urządzenia. Zapisz ich modele, lokalizacje, funkcje komunikacyjne i sposób wykorzystania wskazań.
- Ustal zakres obowiązku. Sprawdź, które urządzenia i instalacje podlegają odpowiednim przepisom.
- Oceń możliwości techniczne. Zweryfikuj, które urządzenia można dostosować, a które wymagają wymiany, uwzględniając polskie wymagania.
- Zaplanuj odczyt danych. Określ sposób komunikacji, częstotliwość odczytów i system gromadzenia informacji.
- Sprawdź zgodność elementów. Potwierdź współpracę urządzeń z wybranym systemem oraz możliwość jego rozbudowy.
- Przygotuj harmonogram. Uwzględnij montaż, konfigurację, uruchomienie i sprawdzenie poprawności odczytów.
W większych obiektach sprawdzenie komunikacji na wybranej części instalacji przed pełnym wdrożeniem może pomóc wykryć problemy z zasięgiem lub integracją.
Jak wykorzystać modernizację do poprawy efektywności energetycznej?
Modernizacja jest okazją do uporządkowania pomiarów i określenia, jakie informacje są potrzebne zarządcy. System przeznaczony do rozliczeń może mieć inne wymagania niż rozwiązanie służące do bieżącej analizy pracy instalacji.
Dlatego przed wyborem urządzeń trzeba ustalić cel: jakie zużycie chcemy obserwować, jak często potrzebujemy danych i kto będzie na ich podstawie podejmował decyzje. Pozwala to dopasować zakres inwestycji do potrzeb obiektu.
Przygotuj informacje o rodzaju instalacji, liczbie punktów pomiarowych, modelach urządzeń i oczekiwanym sposobie wykorzystania danych.